Kırklareli İl Genel Meclisi’nin Kasım 2026’da oy birliğiyle kabul ettiği Balkaya–Yenesu Mağarası Çevre Düzenleme Projesi, Yıldız Dağları’nın en uzun ikinci mağarası ve önemli bir yeraltı su kaynağı olan Yenesu’yu yapılaşma ve kirlilik tehdidiyle baş başa bıraktı. 2021 yılında "B Grubu Tabiat Varlığı" olarak tescillenen ve Bern Sözleşmesi ile korunan türlere ev sahipliği yapan mağarada planlanan beton yürüyüş yolları ile aydınlatma çalışmalarına karşı DOKU Derneği ve Türkiye Mağaracılık Federasyonu, ekosistemi geri dönüşü olmayan biçimde tahrip edecek bu müdahalenin durdurulması çağrısında bulundu.

Yenesu Mağarası Neresidir ve Özellikleri Nelerdir?
Kırklareli’nin Vize ilçesine bağlı Balkaya köyünün yaklaşık 2 kilometre doğusunda, Yana Dere’nin sağ kıyısında yer alan Yenesu Mağarası, Dupnisa Mağara Sistemi’nin ardından Yıldız Dağları’ndaki 1.620 metrelik uzunluğuyla bölgenin en uzun ikinci mağarasıdır. Eosen yaşlı kireçtaşları içinde gelişen mağara, aktif bir yeraltı dere sistemine ve binlerce yılda oluşan damlataş (traverten) havuzlarına ev sahipliği yapmaktadır. Mağara, aynı zamanda Bern Sözleşmesi ile kesin koruma altındaki Akdeniz nalburunlu yarasası (Rhinolophus euryale) başta olmak üzere birçok endemik türün kışlama ve yaşam alanıdır.
Mağarayı Kim, Neden Turizme Açmak İstiyor?
Kırklareli İl Genel Meclisi Turizm Komisyonu’nun hazırladığı ve Kasım 2026’da Meclis’te kabul edilen rapora göre, 2017 yılında yatırım programına alınan ancak o dönem hayata geçirilemeyen proje yeniden canlandırıldı. Proje kapsamında; mağara girişine kadar 350 metrelik yaklaşım yolu, merdiven, hizmet binası, otopark ve mağara içinde 300 metrelik aydınlatmalı yürüyüş yolu yapılması planlanıyor. Yerel yönetim ve meclis üyeleri bu projeyle bölge turizmine ve ekonomisine katkı sağlanmasını hedefliyor.
Sivil Toplum ve Uzmanlar Ne Diyor?
2017 Yılı Verileriyle Karar Alınamaz
DOKU Derneği adına açıklama yapan Göksal Çidem, projenin dayandığı verilerin 2017 yılına ait olduğunu vurguladı. Mağaranın 06.04.2021 tarihinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından “B Grubu Tabiat Varlığı” olarak tescillendiğini ve çevresinde 162,8 hektarlık koruma alanı ilan edildiğini hatırlatan Çidem, güncel koruma statüsü ve bilimsel veriler dikkate alınmadan fiziksel müdahalelere geçilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirtti.
Milyon Yıllık Damlataşlar ve Canlı Yaşamı Yok Olacak
Türkiye Mağaracılık Federasyonu Yönetim Kurulu Başkanı Bülent Genç, aktif dere galerisine yapılacak 300 metrelik yürüyüş yolunun damlataş havuzlarını kırarak onarılamaz zararlar vereceğini ifade etti. Genç; aydınlatma, inşaat ve ziyaretçi trafiğinin Akdeniz nalburunlu yarasalarının kış uykusunu bozarak ölümcül sonuçlar doğuracağını ve Triturus karelinii (pürüzlü tepeli semender) gibi hassas türleri tehdit edeceğini vurguladı.
Mansaptaki Alabalık Çiftlikleri ve Sel Tehlikesi
Mağara içindeki inşaat faaliyetlerinin ve dökülecek taze betonların Yana Dere’yi besleyen suyu kirleterek birkaç yüz metre aşağıdaki alabalık çiftliklerini zehirleyeceği belirtildi. Ayrıca köylülerin gözlemlerine göre aşırı yağışlarda mağara girişinin ani su patlamalarıyla sular altında kaldığı, bu durumun ziyaretçiler için büyük bir can güvenliği (sel) riski oluşturduğu ifade edildi.
Göksal Çidem: “2017 Verileriyle 2026’da Karar Alınamaz!”
DOKU Derneği adına yapılan açıklamada, turizm projesinin dayanağı olan verilerin eskiliğine ve hukuki skandala dikkat çekildi. Dernek yetkilileri ve ekolojistler şu kritik hususların altını çizdi:
Hukuki Çelişki ve Yok Sayılan Koruma Statüsü: Yenesu Mağarası, 06.04.2021 tarihinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı onayıyla “B Grubu Tabiat Varlığı” ilan edilmiş ve çevresinde koruma alanı sınırları çizilmiştir. 2017 yılına ait verilerin, 2021 tarihli güncel ve bağlayıcı Bakanlık oluru yok sayılarak temel alınması hukuken kabul edilemez.
Koruma Amaçlı İmar Planı Var mı?: 25.03.2016 tarihli Mağaralara İlişkin İlke Kararı; B Grubu mağaralarda ekoturizme izin verse dahi “Koruma Amaçlı İmar Planı” ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararlarını kesin bir zorunluluk olarak koysa da, Meclis kararında bu süreçlerin atlandığı görülmektedir.
“Milyon Yıllık Miras Tüketilemez”
DOKU Derneği, mağara içerisine yapılacak 300 metrelik yürüyüş yolu ve altyapı çalışmalarının doğuracağı ekolojik yıkımları şu sorularla ve maddelerle özetledi:
“Yenesu Mağarası’nın doğal yapısı bozulursa bunun sorumluluğunu kim üstlenecek? Turizm gelirleri uğruna milyonlarca yıllık doğal oluşumların zarar görmesi kabul edilebilir mi? Bir doğal alanı turizme açmak, onu korumak anlamına mı geliyor; yoksa tüketmek mi?”
Damlataş ve Zemin Yıkımı: Mağara tabanının doğal yapısının bozulması, binlerce yılda oluşan eşsiz damlataş (traverten) oluşumlarının geri dönülmez şekilde zarar görmesine yol açacaktır.
Mağara içerisindeki 300 metrelik yürüyüş yolu, basit bir ziyaretçi düzenlemesi olarak değerlendirilemez. Çidem uygulama için şunları aktardı;
Mağara tabanının doğal yapısına müdahale,
Damlataş oluşumlarının zarar görmesi,
Yeraltı su akışının değişmesi,
Mağara mikroklimasının bozulması,
Yapay aydınlatma nedeniyle ekolojik dengenin değişmesi,
Yarasa ve diğer mağara canlılarının yaşam alanlarının etkilenmesi risklerini taşımaktadır.
Mağaranın bilimsel ve ekolojik değerleri dikkate alınmadan hazırlanacak altyapı uygulamaları, doğal mirasın geri dönüşü olmayan şekilde zarar görmesine neden olabilir.
Yarasalar ve Endemik Canlılar: Kış döneminde mağarada barınan ve IUCN Kırmızı Listesi’nde “Hassas (VU)” kategorisinde yer alarak Bern Sözleşmesi ile kesin koruma altına alınan Akdeniz nalburunlu yarasası (Rhinolophus euryale), insan faaliyetleri ve yapay aydınlatmadan doğrudan etkilenecektir. Ayrıca Arachnida sınıfından 5 omurgasız türü ile Bern Sözleşmesi kapsamında en üst düzeyde korunan amfibilerden pürüzlü tepeli semender (Triturus karelinii) de bu tehdit altındadır.
Mikroklima ve Hidrolojik Değişim: Yapay aydınlatma, yosun ve alg oluşumunu tetiklerken; yeraltı su akışının ve mağara mikroklimasının değişmesi ekosistem dengesini tamamen altüst edecektir.
Can Güvenliği ve Sel Riski: Köylülerin tanıklığına dayanan ani su patlamaları ve taşkın riskleri karşısında, ziyaretçilerin güvenliğini sadece korkuluk ve yürüyüş yoluyla sağlamanın imkansız olduğu, binlerce ziyaretçi için mahsur kalma tehlikesi yarattığı vurgulanmaktadır.
Türkiye Mağaracılık Federasyonu Mağara Koruma Grubu’ndan Ali Hakan Eğilmez, projenin teknik imkansızlıklarını ve tehlikelerini şu sözlerle vurguladı:
Önemli bir su havzasıdır. Buradan çıkan su yanındaki ana nehri beslemektedir. Ağız kısmı dar olup, çok yağışlı günlerde sifon ile kapanabilmektedir ama asıl su çıkışı daha ileride nehir tabanına yakın yerden olmaktadır. İçerisinde son derece güzel sarkıt, dikit oluşumlar vardır; mağaranın %80’i su içindedir. Wet suit (dalış kıyafeti) giyilmeden girilmesi tavsiye edilmez.
Önemli bir su havza mağarası olması açısından ‘A’ grubu olarak tescil edilmesi gerekirken, ‘B’ olarak tescillenmiştir. Aynı yapısal özellikte olan Dupnisa, Alişahin ve Kazandere mağaralarında da ‘B’ grubu tescil yazılmıştır. Bu tür mağaraların teknik olarak turizme açılması demek mağaranın doğal örgüsünü yıkmadan mümkün değildir. İnşaat faaliyeti sonucunda giriş ağzı büyütülecek ya da başka bir alandan mağara içine girilmeye çalışılacaktır.
%80 oranında su içinde olan Yenesu mağarası dalış kıyafeti giyilerek gezilmektedir. Herkesin girebileceği şekilde turizme açılması mümkün değildir.
“Doğa Odaklı Alternatif Turizm” Çağrısı
Sivil toplum kuruluşları, mağaranın betonlaştırılmasına karşı çıkarak kalıcı yapı gerektirmeyen, kafa lambası ve kasklarla yerel rehberler eşliğinde yapılan doğa odaklı mağara turizmi modelini öneriyor. DOKU Derneği ve Türkiye Mağaracılık Federasyonu yetkilileri, bilimsel raporlar, MTA risk analizi ve taşıma kapasitesi çalışması tamamlanmadan Yenesu Mağarası’nda hiçbir fiziksel çalışmaya başlanmaması gerektiğini belirterek yetkilileri kararı yeniden değerlendirmeye çağırıyor.
DOKU Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Göksal Çidem, sözlerini şöyle sonlandırdı; “Yenesu Mağarası’nın bilimsel incelemeler tamamlanmadan ve ekolojik güvenliği kesin olarak ortaya konulmadan turizme açılmasına karşıyız. Mağaranın doğal yapısını ve canlı yaşamını tehdit edebilecek uygulamalar durdurulmalı; bağımsız bilimsel değerlendirmeler, uzman görüşleri ve kamuoyu katılımı sağlanmalıdır. Kırklareli’nin doğal değerleri yalnızca bugünün değil, gelecek kuşakların da ortak mirasıdır.”
Sesimize Pay olmak için takip edin!
Daha fazla bilgi, geri bildirim veya önerileriniz için bizimle iletişime geçin: info@sespayi.com
Hak Sahibi / Yazar: Fatma BOZ
Web Sitemiz: sespayi.com
Sosyal Medya Hesaplarımız:




